Iridaceae (Safran Bitkisi)’nin Önemi

Karabük’ün Safranbolu İlçesi’nde yetiştirilen ve gramı altına eş değer tutulmaktadır.

Süsengillerden (iridaceae) safran, soğanlı çiğdeme benzer, eflatun-mor çiçekleri olan bir bitkidir. Eylül-Ekim aylarında çiçek açar; iki yıl çiçeği toplanır sonra sökülür. Yüz bin çiçekten toplanan tepeciklerin ağırlığı ancak 1 kg olur. İran ve Keşmir' de uzun yıllardan beri yetiştirilmiştir. Moğollar Çin' e, Araplar İspanya' ya, Haçlılar Avrupa' ya yaymıştır.Eski Yunan ve Roma' da kokusu ve ilaç etkisi nedeniyle çiğneniyor. Boya olarak kullanılıyor.

Dünya da İspanya, Fransa, Sicilya, Apenin etekleri, İran ve Keşmir' de yetişir. Türkiye' de İstanbul, İzmir, Safranbolu (Akveren, Oğulveren, Davutobası köyleri), Adana, Birecik' te yetişir. En büyük safran üreticisi olan İran, tüketimde de yılda 49 tonla başı çekiyor. Suudi Arabistan 39 ton ithal ediyor. Fransa, İtalya, İsveç, Finlandiya ve Hong Kong'da ithalat 5-11 tondur.

Safranın yüzyıl başında ekonomik değerinin ne olduğu hakkındaki belgeler henüz pek bilinmiyor. 19 yy. sonunda safranbolu' da ekim ayında toplanan safranın Suriye ve Mısır' a ihraç edildiği biliniyor. Türkiye' de yetişen safran bugün yurt ihtiyacını karşılayamamakta dışarıdan ithal edilmektedir. Safran bitkisinin Davut Obası Köyü'nde iki veya üç çiftçi tarafından yetiştirilmesi devam ettirilmektedir.Safran bitkisinin yetiştiriciliği çok zor ve zahmetli olması nedeniyle bu çiftçilerden başka ekimi yapan bulunmadığından dolayı zamanla ekiminin azalacağı düşünülmektedir.

Safran bitkisinin zaman içerisinde ortadan kalkmasını önlemek için Safranbolu İlçe Tarım Müdürlüğü'nün teknik elamanlarınca ilçemiz Yazıköy' ün Çay Mahallesinde Özel İdare desteği ile tarımı yapılmaya başlanmıştır.

Safran bitkisinin ulusal basında çıkan haberler neticesinde yurdumuzda çeşitli yerlerde bulunan çiftçiler tarafından yetiştirilmek üzere talep edilmektedir.

Safran bitkisi boya ve parfümeri sanayiinde, ilaç ve pasta yapımında kullanılmaktadır. Boya olarak kendi ağırlığının yüz bin katı suyu boyayabilir. Kilogramı 1 milyar TL. civarındadır. Acımsı lezzeti, kuvvetli ve özel kokusu, içeriğindeki uçucu ve sabit yağ ile acı madde (picrocrosin), kırmızı boyar maddeler (crocin) ile safranın sinir sistemini uyarıcı, iştah açıcı, adet söktürücü, koku ve renk verici etkileri olduğu belirtildi.

Hasan Bebek
Ekleme:07-12-2006

MESAJ YAZMAK İÇİN TIKLAYINIZ