BÖBREK VE İDRAR YOLLARI TAŞLARI
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÜROLOJİ ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ PROF.DR.ATİLLA GÖR'ÜN AÇIKLAMASI
BÖBREK VE İDRAR YOLLARI TAŞLARI
Böbrek ve idrar yolları taşlarının %35 i kalsiyum oksalat taşları, %30-35 karışık kalsiyum oksalat ve fosfat,%15-20 magnezyum amonyum fosfat, %5-10 ürik asit taşlarıdır. Kalsiyum fosfat %5, sistin taşları ise%2,oranında görülür. Yani taşların %70 i kalsiyum oksalat içerir.
Kaç çeşit böbrek taşı türü bulunmaktadır ?
1. Kalsiyum oksalat taşları ve 2. kalsiyum fosfat taşları : Bu tür taşlar en sık görülen taşlardır ve tüm görülenlerin 80 %'ini teşkil ederler. Herhangi bir nedenle kalsiyum ve diğer minerallerin idrardaki konsantrasyonu arttığında önce kristal oluşumu meydana gelir , bunu küçük taşların ve sonrada büyük taşların oluşumu izler.3. Strüvit taşları: Amonyum , magnezyum ve fosfat tuzlarından oluşmuştur. Genellikle kadınlarda görülürler ve idrar yolu enfeksiyonu sonucu oluşan taşlardır.4. Ürik asit taşları : Protein metabolizmasının bir ürünü olan ürik asidin vücutta biriktiği bir hastalık olan " gut" hastalığı bulunanlarda görülen taşlardır.5. Sistin taşları : Proteinlerde bulunan bir amino asit olan sistinin , nadir görülen genetik bir hastalık neticesinde aşırı miktarlarda böbrekte birikmesi sonucu oluşan taşlardır.
Böbrek taşları kimlerde oluşur?
Her insanda taş oluşma riski vardır. Sıklıkla 20–50 yaşlarında görülürken, 30'lu yaşlar hastalığın en sık görüldüğü yaş grubudur. Erkekler kadınlara göre 3 katı daha fazla risk altındadır.
Taşı oluşturan sebepler nelerdir?
Taşı oluşturan kesin neden bilinmemekle beraber, risk faktörleri şunlardır: -Yetersiz sıvı alımı-Bazı ilaçlar -Sıcak iklim kuşağında yaşamak-Bazı bağırsak hastalıkları -Genetik faktörler -Geçirilmiş bağırsak ameliyatları -Metabolik hastalıklar-İdrar yolu enfeksiyonu-Böbrekteki yapısal bozukluklar-Böbrek hastalığı olanlar -Beslenme alışkanlıkları
Böbrek Taşının Belirtileri Nelerdir?
Böbrek taşının genellikle ilk belirtisi şiddetli bir yan ağrısıdır. Bu ağrı genellikle , taş idrar yolunun bir kesimini tıkadığında veya hareket ettiğinde meydana gelir. Taşın bulunduğu yere göre, ağrı kasıklara ve uyluğun iç yüzüne yayılabilir ve bulantıya ve kusmaya neden olabilir. Eğer taş idrar yolunda tahrişe neden olmuşsa , idrarda bir miktar kanda görülebilir.
• Şiddetli yan ağrısı
• İdrarda kan
• Ateş ve titreme (genellikle enfeksiyonun göstergesidir.)
• Kusma
• Kötü kokulu bulanık idrar
• İdrar yaparken yanma şikayetleri taş hastalığını akla getirmelidir.
Prostat Nedir ve Nerelerde Yer Alır?
Prostat kestane boyut ve şekillerinde bir salgı bezidir. Mesanenin altında, rektumun (makat) önünde yer alır. Prostatın tam merkezinden üretra denilen mesaneden idrarı boşaltmaya yarayan kanal yer alır. Ejekülasyon (cinsel boşalma) sırasında prostatı çevreleyen kaslar seminal sıvıyı üretraya doldurur. Seminal sıvı üretra boyunca penis ucuna kadar gelerek buradan dışarıya akar. Prostat erkeklerde dış idrar yolunun ilk kısmını çevreleyen bir organdır. Mesane tabanında yer alır. Prostat yaklaşık bir ceviz büyüklüğündedir. Ağırlığı 20-25 gramdır. Şekli bir koniye benzer.
Prostat Kanserinin Nedenleri Nelerdir?
Prostat kanserinin nedenleri tam olarak bilinmemektedir. Bazı araştırıcılar aşırı yağlı Yiyecekler gibi çevresel faktörlerin etkisi olabileceğini düşünürken, bir başka grup araştırıcı Prostat kanserinin genetik (kalıtsal veya ailevi) nedenlerle gelişebileceğini öne sürmektedir.
Prostat Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
Bazı hastalarda hiç mi bir belirti olmaz. Bazılarındaysa sık, güç ve ağrılı idrar çıkma, idrarın damla damla yapılması, idrarda kan yada iltihap olması, ejekülasyonda kan ve ağrı gibi belirtiler olabilir. Bu şikayetler esasında sadece prostat kanserine özgü değildir. Prostatın kanser dışındaki diğer problemleri de bunlara benzer yakınmalara neden olabilir
Erken Evrede Prostat Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Erken evrelerde, kanser prostat bezi içinde sınırlı iken uygulanabilecek tedavi seçenekleri;
1. Radikal Prostatektomi: Prostatın ameliyat ile çıkartılmasıdır.
2. Radyasyon Tedavisi: Prostat bezi içerisindeki kanser hücrelerini öldürmeyi amaçlar. İki şekilde uygulanabilir.
İlerlemiş Prostat Kanseri Nasıl Tedavi Edilir?
Çok ilerlemiş prostat kanserinde bile hiç bir belirti olmayabilir. İlerlemiş prostat kanserinin tedavisinde amaç hastalığın daha da büyümesine engel olmaktır.
1. Kısmi hormonal tedavi: Testosteronun büyük çoğunluğu testislerde üretilir. Kısmi hormonal tedavi ile testislerde testosteron üretimi durdurulur.
2. Komplet hormonal tedavi: Hem cerrahi kastrasyon (orşiektomi), hem de medikal kastrasyon (LHRH analogları enjeksiyonu) testis kaynaklı testosteron etkisini ortadan kaldırırlar. Ancak, vücuttaki tüm testosteron etkisini tam olarak engellemezler.
Kim Risk Altındadır?
Eğer yeterince uzun yaşarsa hemen tüm erkeklerde prostat kanseri gelişir. Yaş arttıkça prostat kanseri gelişme riski artar. Prostat kanserlerinin %85 i 65 yaşın üzerindeki erkeklerde saptanır. Ancak, bazı erkeklerde çok daha erken yaşlarda prostat kanseri gelişebilir. Henüz bilemediğimiz nedenlerden ötürü Afrika kökenlilerde prostat kanseri gelişme riski daha yüksektir. Asya kökenliler bu açıdan daha düşük risk taşımaktadırlar.
LÜTFEN MUAYENE OLUN: ERKEN TANI HAYATINIZI DEĞİŞTİRİR!
Prostat kanseri genellikle çok yavaş büyür. Yıllarca hiç belirti vermeyebilir. Bir çok erkek prostat kanseri olduğunu öğrenemeden başka hastalıklar sebebiyle ölür. Diğer taraftan bir kısım hastada ise prostat kanseri erken, orta ya da geç dönemde iken saptanır.
Prostat kanseri erkeklerdeki en sık kanserdir ve çok sinsi seyreder. Maalesef bir çok hastada hiç bir belirti vermeyebildiği gibi hiç bir yakınmaya da yol açmayabilir. Bu nedenle sizin ya da 50 yaş üzeri aile üyesi diğer erkeklerin bu hastalık için doktora başvurması ve izleyen yıllarda da düzenli kontrolden geçmeleri çok önemlidir.
Elli yaş ve üzerindeki bütün erkelerin yılda bir kez parmakla rektal muayene olmaları, Elli yaş ve üzerindeki erkeklerin PRM ye ek olarak yılda bir kez PSA testi yaptırmaları önerilir. Eğer PRM veya PSA testinde bir şüphe varsa trans rektal ultrasonografi yapılmalıdır.
MESANE HASTALIKLARI NELERDİR?
Anormal Mesaneler: İki mesane çok nadirdir. Mesane doğuştan kum saati şeklinde olabilir.
Mesane İltihapları:
Mesane iltihapları pek görülmez: Çünkü mesane iç yüzeyinin yapısı buna engeldir. Mesane günde 2-3 defa boşaldığı için içerisinde artık idrar kalmayacağı için iltihap oluşmaz
BelirtilerNelerdir?
1- İdrarın iltihaplı olmasından dolayı mesane duvarını tahriş eder ve mesane bu idrarı atmak için kasılınca sık sık idrara çıkılır. Fakat idrar yaptıktan sonra rahatlama hissi yoktur. İdrar bitmiş gibi olur.
2- Karın altında ağrı vardır.
3- İdrarda kanama vardır. Mikropta görülebilir.
4- İdrar yaptıktan sonra 1-2 ağrılı damla olur.
5- Ateş, titremede görülürse iltihabın böbreğe yayıldığını gösterir.
MESANE KANSERLERİ NEDİR?
Mesane tümörleri sık görülmesi bakımında çok önemlidir. Bevliye hastalarında çok sıktır. İdrar yolları tümörlerinin % 90 i mesane tümörleridir. Erkeklerde kadınlara nazaran 2-3 misli fazladır. Genellikle 60 yaşından sonra görülür. 40 yaşının altında nadirdir.
SEBEPLERİ NELERDİR?
Sebep kesin olarak belli olmamakla birlikte tümör oluşumuna hazırlayıcı sebepler vardır.
1- Kalıtsal nedenler: Pek önemli değildir. Bazen bir ailenin bir çok ferdinde birden görülür.
2- Endüstriyel kanser yapan ajanlar: Boya, lastik, deri, gibi organik kimyasal madde sanayinde çalışanlarda mesane tümörleri daha fazla görülmektedir. Aynı zamanda matbaacılık, aşçılık, gaz ve alüminyum işlerinde çalışanlarda da fazladır. Burada rol oynayan madde aromatik aminler denilen maddelerdir
3- Sigara: % 30- 40 sigara sorumludur. Risk oranı sigara alışkanlığının süresi ile ilgilidir.
4- Müzmin iltihaplar ve tahriş: Mesanede uzun süren taş veya başka bir yabancı cisim kansere yol açmaktadır.
BELİRTİLERİ NELERDİR?
1- İdrarda kan: ağrısız ve gözle görülür derecededir. En büyük belirtidir. %75 görülür. Bütün bir idrar yapma süresinde vardır. Çok defa pıhtılar ile birlikte olur.
2- İdrar belirtileri: İdrarda yanma, sık idrara çıkma şeklinde olur. Kanser ilerledikçe yanmalar çok artar. Bazen idrar, tümörün tıkamasına bağlı olarak dışarıya hiç akmaz.
3- Kanlı idrarın uzun sürmesi sonucunda kansızlık ve buna bağlı belirtiler ortaya çıkar.
4- Genel durum bozukluğu: Tümörün yayılmasına bağlı olarak genel durum bozukluğu. zayıflama, iştahsızlık, halsizlik, bulantı, kusma şeklindedir.
NASIL TEDAVİ YAPILIR?
Tümörün yerine, sayısına, şekline, büyüklüğüne, yayılımına göre değişir.
1- Ameliyat: Açık veya kapalı yapılır. Açık ameliyatta mesane içerisindeki tümör etrafındaki sağlam doku ile birlikte komple çıkarılır. Kapalı ameliyatta sistoskopi aleti ile mesaneye girilerek tümör kesilir. Tümör mesanenin kas tabakalarını tümden tutmuşsa mesane ya tamamen veya kısmi olarak çıkarılır.
2- Işın tedavisi: Radyasyon yayarak tümörü körelten radyoaktif maddeler ya dıştan verilir veya mesane içine yerleştirilir.
3- İlaç Tedavisi: Bu amaçla kullanılan bir çok tümör yok edici ilaçlar vardır. Bir çoğunun yan etkileri görülür.
BÖBREK KİSTLERİ NEDİR?
Kistler içi sıvı dolu keseciklerdir. Vücudun değişik bölgelerinde izlenebilir; böbrek de bunlardan birisidir. Kistler, hiç bir belirtiye yol açmayabileceği gibi;
• Yüksek tansiyon ,İltihap ,Taş ,Kanama ,Böbrek yetmezliği, gibi sorunlara da yol açabilirler.
Nasıl Anlaşılır ?
Böbrek kisti tanısı, ultrasonografi, tomografi gibi radyolojik yöntemlerle konur. Böbrek kistleri, böbrek kanseri ile karışabilir. Yapılan ultrasonografi, tomografi gibi incelemeler ile böbrek kisti, kanserden kolaylıkla ayrılır. Ailesel kistlerin bazılarının tanısında genetik çalışmalar da yararlıdır.
Böbrek kistleri görülme yaşı, yerleşim yeri ve diğer belirtilerine göre sınıflandırılırlar.
Basit kistler, zararsız ve en yaygın kist türüdür. Genellikle hiçbir belirtisi yoktur ve tedavi gerekmez. Yaşlandıkça basit kistlerin görülme sıklığı artar. Ailesel özellik gösteren kistler ise genellikle zararlıdır.
Böbrek Kistlerinde Tedavi Çok büyümediği sürece bu kistlere cerrahi müdahale gerekmez, eğer kistler, yüksek tansiyon, iltihap ve böbrek yetmezliğine neden olmuşsa tedavisi yapılır. Ailesel kistlerde yakın akrabalar da kist yönünden taramadan geçirilmelidir. Ailesel özellik gösteren bazı kistlerde yakın akraba evliliği mutlaka önlenmelidir.
ÜROLOJİ HASTALIKLARINDA HASTALIK BELİRTİLERİ(AŞAĞIDA GÖRÜLEN ŞİKAYETLERDEN SİZDE DE VARSA ZAMAN GEÇİRMEDEN MUTLAKA BİR ÜROLOĞA GİTMELİSİNİZ.)
1-AĞRI:
2-İDARARDAN KAN GELMESİ: (HEMATÜRİ)
3-İDRARDAN İLTİHAP GELMESİ: (PYÜRİ)
4-İDRARDA MİKROP BULUNMASI:(BAKTERİÜRİ)
5-İDRARDA KUM:(KRİSTALÜRİ)
6-İDRARDA PROTEİN:(PROTEİNÜRİ)
7-İDARIN HİÇ ÇIKMAMASI veya AZ ÇIKMASI:(ANÜRİ-OLİGÜRİ) 8-BOL İDRAR (POLİÜRİ)
9-SIK İDRARA ÇIKMA:(POLAKÜRİ)
10-GECE İDRARA KALKMA:(NİKTÜRİ)
11-İDRARDA YANMA (DİSÜRİ)
12-IKINMA:(TENEZM)
13-ACİL İDRAR YAPMA İSTEĞİ:(URGENCY)
14-İDRAR ATIM KUVVETİNİN AZALMASI
15-İDRARIN YAPMA YETENEĞİNİN KAYBOLMASI:(RETANSİON) 16-İDRAR KAÇIRMA:(İNKONTİNANS)
17- PROLAKTİN HORMONU YÜKSEKLİĞİ
Haber:yerel
Ekleme:04-11-2007
