Lehçelerimiz


Accuk----------------Az
Agıbet---------------Acaba
Annak---------------Görünen yer,meydan
Anuk-----------------Nane
Artuk----------------Kalan yemek
Alamuk--------------Kapalı havalarda ani yakıcı güneş açması
Aşam-----------------Akşam
Andır galsın--------Uzak dursun
Abat olmak---------Zengin olmak
Alaf-------------------Hayvanlara yedirilen ağaç yaprağı
Andır-----------------İşe yaramaz,hoş olmayan
Aba--------------------Abla

Abrul-----------------Nisan

Annaklamak-------Bakmak

Aşak------------------Eğirceğin yuvarlak parçası

Ayam-----------------Hava durumu
Anuşuk--------------Yarı açık
Ahacuk--------------İşte burda
Akak-----------------Eski su yolu,odun akağı
Akınmak----------- Kaymak
Akunduruk---------Doruk ağacında bir sıvı
Alemeşkere--------Alenen,ulu orta
Andır galsın--------Yerin dibine geçsin
Annaklamak--------Bakmak
Anıramak------------Bağırmak,eşek tepinmesi
Argış------------------Yük seferi
Arkuru---------------Dik yoldan sonraki hafif meyilli yol
Avara-----------------Boş gezen
Avu-------------------Bir ağaçlı çiçek türü,zehir
Ayama--------------Koruma
Ayu------------------Ayı
Azık------------------İşe giderken alınan yiyecek
Angut---------------Avanak

B
Bayak --------------Biraz önce
Buymak------------Üşümek
Beri-----------------Bura
Böğön--------------Bugün
Bızdıklamak------Aniden hızla koşmak
Bayak---------------Az önce
Bitike---------------Küçücük
Bıldır---------------Geçen yıl
Bile-----------------Beraber
Böcük-------------Böcek
Bişi-----------------Gizli şey
Boyuna-----------Sürekli
Bakraç------------Bakır yoğurt kabı
Bırangadak------Ansızın
Bibi-----------------Büyük hala
Bilegene---------Beraberce,topluca
Bucaklık---------Eski evlerde mutfak bölümü
Bad----------------Koyun ağılı
Bardabaş--------Aşırı gürültücü
Başak-------------Toplanan fındık bahcesinde kalanları toplama
Bek----------------sert
Bere---------------Yaylada koyunların sağıldığı yer
Besbelli-----------Açık belirti
Bileki---------------Pancar ve pezikten yapılan bir tür yemek
Böce-----------------Fasulye türü
Buzağu------------Yeni dana
Büngüldemek-----Yerinde durmadan oynama

c-ç
Cahal------------------Cahil
Cimcik----------------Çimdik
Cımbış----------------Komiklik
Çalpama-------------Sallama
Caydak---------------Açıkta
Civirttek--------------Küçük
Cerlemek------------Densizlik
Çenti------------------Çanta
Cıbban---------------Alkış
Cücük----------------Civciv
Crankettirmek----Aniden vurmak
Çimmek-------------Yıkanmak
Cılk--------------------Bozuk yumurta
Cızmak-------------Caymak, Çizmek
Caranak------------Sağanak yağmur
Çılpı-----------------Doğrultu
Çeç------------------Kabuğundan ayrılmış
Çangal-------------Fasulye sırığı
Çarpı---------------Uzun ağaçtan sırık
Caranak-----------Ani sert yağmur
Cırıtta--------------Hamur kızartma
Çit-------------------Etrafı çevrili tarla
Cüferlemek------Olmamış meyve zehirlemesi
Cicimamak-------Beyaz ekmek
Çöör----------------Mısır sapı
Cablama----------Kalın ağaç tahta
Çöten--------------İnce fındık çubuğundan yapılan mısır ambarı
Çul------------------Elde dokunan bir kilim
Çöpür-------------Keçi yünü
Çencik-------------Kapı mandalı
Çivit----------------Meyve çkirdeği
Colap--------------Eriyen sulu kar
Cazu---------------Fesat
Cereme------------Zahmet,Ceza ödeme
Cıbıldak------------Çıplak
Cıdık----------------Tuzak
Çılpı-----------------Bir hizada
Cıymak------------Ağaç kökü,oyun bozan
Cıscıbıl-------------Çırılçıplak
Cıvırmak----------Caymak
Cilim---------------Çamurlu toprak
Çakal yağmuru---Ani bastıran kısa yağmur
Çaput---------------Eski elbise
Çara----------------İnek akıntısı
Çaruk--------------Eski ayakkabı
Çise----------------İnce yağmur
Çölük--------------Küçük çubuk parçaları
Çömez------------Ufaklık
Çökelik------------Ayrandan yapılan bir kahvaltılık

D
Dadduk-------------Sevimli
Depük---------------Kuru
Ditmek--------------Karıştırmak
Debertmek--------Karıştırmak
Düdek--------------Tane fasulye
Depmek-----------Sıkıştırmak, oynamak
Dırmaç-------------İp
Deze----------------Teyze
Dastar-------------Örme yün kilim
Decem-------------Söylemek
Depe bızlık--------Takla atmak
Daru----------------Mısır
Divildek-----------Üç kağıtcı, hareketli
Döşeme-----------Bir yemek, tahta üstü
Dinelme-----------Ayağa kalkma
Dağan--------------ip dokuma aleti
Debelenmek------Çırpınmak
Dadduk-------------Sevimli
Derbey-------------Bir tür lastik ayakkabı
Deyda--------------İşte orda
Dangalak---------Aksi kimse
Dundar-----------Kapalı yer

E-F
Enteri-------------Elbise
Evza---------------Kibrit
Faşırtı------------Bozuk yayın,parazit
Eşkere-----------Açıkca
Essah------------Gerçek
Erinmek----------Üşenmek
Ferik-------------Küçük tavuk
Enük------------Kedi ,köpek yavrusu
Elmek-----------Avuç dolusu
Elevi-------------Görele
Foltak-----------Bol
Eşün------------Ekmek çevirme aleti
Eşi----------------Ekşi
Fışırtmak-------Fırlatmak
Eğircek----------Yün aleti
Ey vermek-----Sese karşılık verme
Fayrap-----------Birden alevlenen ateş
Fışkı--------------Dışkı
Fösük------------Dişsiz
Ebe--------------Büyük anne
Elavu-----------El yardımıyl
Fırakdu---------Çubukla çevrilen çit
Fidil-------------Pancar tohumu
Ecünnü---------Cin, peri
Foltak------------Bol

Eşik---------------Kapı basamağı

G

Garigen-------------Meşe
Ganayaklı----------Mazlum
Galeze-------------Boş telaş
Gapcuk----------Yara parçası
Gelek-------------Yaprak
Gıymık-----------Odun parçası
Gartubu----------Patates
Gatık---------------Ayran
Gasmak----------Çekip sıkıştırmak
Gambak----------Kel başlı
Gancık------------Dişi köpek
Gaş gaban-------Taşlı dik yamaç
Galdırik-----------Bir bitki
Gararbazar-------Yaklaşık
Guytak-------------Çukur
Gandak------------Gelişi güzel dikim
Güğertleme------Ekşi ayranın sulandırılması
Gaybana----------İşe yaramaz
Gambalak--------Büyük kaya parçası
Gobca--------------Düğme
Gıdık---------------Küçük fındık sepeti
Gelberi------------Fındık karıştırma aleti
Güdüne------------Taneleri çıkınca mısırın geri kalan kısmı
Girebi----------------Ucu sivri kesme aleti
Gılık------------------Saçta mısır ekmeğinin ortasındaki küçük parçası
Galdırik-------------Bir yenen ot türü
Gecin----------------Fasulye samanı
Gücük---------------Şubat
Gaynar--------------Sıcak
Gelder---------------İnek yal kabı
Guvak---------------Saçdaki kepek
Galuk----------------Evde kalmış
Gabalak-------------Kalın yapraklı bir bitki
Gagiliç----------------Biçimsiz
Ganayaklı------------Uysal, sakin
Garcaşturmak------Karıştırmak
Gasevet---------------Dert, sıkıntı
Gavsun---------------Fındığın dış kabı
Gaybana-------------Kahrolasıca
Gayda-----------------Türkü
Gazel------------------Dökülmüş yaprak
Gedük----------------Oyuk
Geçek-----------------Merdiven
Gerevu---------------Dal çekmede kullanılan ucu çatallı dal
Gurba----------------Kurbağa
Gıdık-------------------Küçük sepet
Gıran------------------Düz arazi
Gırnap----------------Kalın ip
Gırkmak--------------Kesmek
Gogil------------------Horoz başı
Goşama--------------Avuç dolusu
Got---------------------Eski ölçü birimi
Göğnü-----------------Yumuşak meyve
Gumbul-----------------Büyük sepet
Guytak-----------------Çukur
Güniy-------------------Güney
Güve--------------------Tahta kurusu
Güvenek----------------İri bir sinek
Güzine-----------------Bir soba çeşidi

 H
Haböyle-----------------Böyle
Haşöyle----------------- Şöyle
Habu----------------------Bu
Haşu----------------------Şu
Habura-------------------burası
Haşura-------------------Şurası
Haccak-------------------Güzel
Haçan---------------------Madem
Hızan----------------------Çocuk
Hopcurama--------------Zıplama
Halpıtmak---------------Acele Yemek
Hışır-----------------------Yıkık, eski
Höltek---------------------Geniş, bol
Höl-------------------------Islak
Hölümek------------------Islanmak
Heri-------------------------Henüz
Höldüredek--------------Birden yemek
Höşül-----------------------Çok ıslanmak
Harar-----------------------Büyük sepet
Hartama------------------Çatı kaplama tahtası
Haset-------------------------Kıskanç
Ha şimdi------------------Tam şimdi
Hatca----------------------Hatice
Haşlak---------------------Haşlanmış
Helle-----------------------Undan yapılan yöresel yemek
Hennük--------------------Toprağı yağmura doyması
Hepek----------------------İçerden ahıra iniş kapısı
Herslenmek--------------Sinirlenmek
Hırtlamak-----------------Parçalamak
Hızan-----------------------Çocuk
Hopcuramak------------Zıplamak
Horsa-----------------------Heves
Horsası geçmek---------Hevesi geçmek
Hoşuran-------------------Bir tarla bitkisi
Hoşmak-------------------Bir yemek
Hörelenmek-------------Kafa tutmak
Hara------------------------Nere
Hedik----------------------Kar ayaklığı
Haçan----------------------Niçin
Hennük--------------------Toprağın ıslak hali
Hafıradak-----------------Hemen, acilen

I-İ-J
Imık-------------------------Sıcak
Iymak----------------------Sermek
İlmek----------------------Düğüm
Işmar----------------------Göz işareti
İndem---------------------O kadar değil
Işkın------------------------Fındık filizi
İçlik-------------------------Gömlek
Imımak--------------------Isınmak
Irgamak-------------------Sallamak
Irgat-----------------------Amele
Irıb-------------------------Kalıp, yöntem, tarz
İleki gün------------------Önceki gün
İlistir----------------------Metal süzgeç,
İndem--------------------O kadarda
İyicene-------------------Hepten

Işıklık----------------------Islık

Irganmak-----------------Hareket etmek

K-L
Kelçük--------------------Meyve artığı
Kelek----------------------Hayvan çanı
Keşik----------------------Sıra
Kef-------------------------Kir
Körse----------------------Biley taşı
Kotmak-------------------Ağaç tabura
Keyfanı--------------------İhtiyar kadın
Kösmük-------------------Sigara izmariti
Kese------------------------Bez para kılıfı
Lavaş----------------------Pide
Löç-------------------------Islak
Löküs---------------------Tüplü lamba
Keşan---------------------Kırmızı,siyah baş örtüsü
Külek----------------------Tahta yoğurt kabı
Kötürüm-----------------Sakat, hasta
Kozak---------------------Olmamış meyve
Kotmak------------------Büyük ağaç dibi
Kütmek------------------Kısa ve kalın odun
Kuytu---------------------Saklanan yer
Küzü----------------------İp dokuma da kullanılan ağaç alet
Kılıç-----------------------İp dkumada kullanılan tahta alet
Körse---------------------Elle çevrilen büyük bileyi taşı
Kerme-------------------Hayvan gübresi
Karakış-------------------Aralık ayı
Kakmuklamak----------İtip kakmak
Karalastik----------------Naylondan yapılan bölgesel lastik
Karatavuk---------------Bir kuş
Katakulle----------------Üç kağıt
Kenef_--------------------Tuvalet
Kerentü------------------Tırpan,diken kesme aracı
Kötek---------------------Mısır dövme sopası,kısa sert odun
Keşik---------------------Sıra
Kopca--------------------Düğme
Kömeç--------------------İçi boş ağaç
Küskülemek-----------Gaza getirmek
Löç------------------------Çok ıslak
Lülemek----------------Bir şeyin ucunu yontma

M
Mintan------------------Gömlek
Mısgıç-------------------Cimri
Mükem-----------------Sağlam
Mudara----------------Sağlam olmayan
Mahna-----------------Sebep
Mıymıntı---------------Huysuz,sünepe
Muşamba-------------Naylon
Madalı------------------İştahlı
Merek------------------Ot ambarı
Mada-------------------İştah
Mahna------------------Sebep
Marşaba---------------Su kabı
Mendabur-------------Gevur,katı
Merulcan--------------Diken ucu
Mundar-----------------Pis,caiz olmayan

N
Nacak-------------------Balta
Nene--------------------Nine
Nezük------------------Nazik,Yumuşak
Nifretmek------------Tiksinmek, bıkmak

O-Ö
Okka-------------------Kilo
Oyusa-----------------Oysa
Öğez-------------------Küçük sinek
Ödlek-----------------Korkak
Ösü-------------------Ucu yanık ateş
Ölin-------------------Öğlen
Örüzger--------------Rüzgar
Ökleme--------------Bağlama
Obuz-----------------Büyük dere yatağı
Orak-----------------Ot biçme aleti
Orak ayı------------Temmuz
Okarı----------------Yukarı
Osmak--------------Kıyaslamak
Ocakbaşı------------Ateş yakılan yer
Öklemek------------Bağlamak

 P-R
Pakla----------------Fasulye
Paldır---------------Biçilmiş ot
Pisik-----------------Kedi
Pool-----------------Taze mısır
Pırtı------------------Elbise
Pöşgu---------------Soba
Paldır----------------Yabani ot
Peştemal-----------Bele sarılan kadın giysisi
Pastaf----------------Yalan
Pasa-------------------Devamlı
Padar----------------Büyük ağaç parçası
Pahal-----------------Çekemeyen,kıskanç
Palak------------------Ayı yavrusu
Palaz------------------Fındık türü
Palaz pandıras-----Apar topar
Pancar-----------------Lahana
Pontul-----------------Pantolon
Papara----------------Dayak
Pee--------------------Duvar
Pelit-------------------Bir ağaç
Peş--------------------Arka
Pezük-----------------Pazı
Pıddak---------------Patlamış mısır
Pur-------------------Sert toprak

S-Ş
Sef--------------------Yanlış
Sinmek--------------Saklanmak
Sifdin-----------------İlk önce
Söykenmek--------Yaslanmak
Şelek-----------------Büyük sepet
Sicim-----------------İnce ip
Sökütme-----------Çıkarma
Seren----------------İp dokuma aracı
Sıçan----------------Fare
Sıbıç-----------------Sap
Sahan---------------Büyük bakır kap
Sakırtlak-----------Yapışkan böcek
Saruncalu---------Sokucu bir arı
sıçan----------------Küçük fare
Sırgan--------------Isırgan
Sepken-------------Sulu yağan kar
Şalgam-------------Geçmiş salatalık
Şelek----------------Küçük harar
Şişek----------------Genç koç

T
Tıfıl------------------Küçük
Toftaşma---------Sakinleşme
Taflan--------------Kara yemiş
Tokalak------------Toprağın yığın hali
Talaş---------------Mısır kabuğu
Tifsi-----------------Balık yavrusu
Torsuma----------Küflenme
Tenteş-------------Yaşıt
Tasal---------------Uyuşuk, tembel
Tay------------------Katır yükünü ortalama
Talaşa--------------Telaş
Terek---------------Tahta musluk rafı
Tüsbermek-------Üşümek
Tezcek--------------Aceleci
Tevek---------------Üzüm asması dalı
Tevekkel----------Sakin
Tez-----------------Çabuk, hızlı
Teyyare-----------Uçak
Tıkız---------------Sıkı sıkıya dolu
Tırmıt-------------Mantar
Toklu--------------Büyük kuzu
Topur-------------Fındığın çokca bir arada oluşu
Töngel------------Muşmula
Tülemek---------Türemek
Tekir---------------Serende, tahıl ambarı

U-Ü
Ula-----------------Bir hitap
Uslu---------------Sakin, ileri gelenler
Usulca-------------Yavaşca
Uyyy---------------Oyyy, offff
Üşmek-------------Eşmek
Üzüm ayı---------Kasım
Uçkur--------------Don bağı
Urgan-------------Kalın halat
Ura-----------------Erkeklere sesleniş şekli
Uyra---------------Rüya
Ürme-------------Havlama

V-Y-Z
Yenlik-------------Hafif
Zumbuk----------Yumruk
Yitmek-------------Kaybolmak
Zeklenmek-------Alay etmek
Zabatcak----------Yarın
Zaar----------------Köpek
Zembil------------Sırt çantası
Yeygü------------ Hayvan yemi
Zeel---------------Akşam
Zıpcık-------------Sap
Yal-----------------Hayvan yemi
Yarma------------Kalın çekilmiş mısır
Yalaş--------------Unla yapılan yöresel yemek
Yalavu------------Alev
Yalanuz----------Yalnız
Yarmaça---------Yarılmış odun
Yaşmak----------Başörtüsü
Yavşu------------Tarlada yetişen bir ot
Yaykın-----------Kızılağaç
Yayuk-----------Ağaçtan yapılmış ayran yapma aracı
Yuhka-----------Derin olmayan
Yufka------------Bir tür çörek
Yunmak---------Yıkanmak
Yular------------Hayvanların başına bağlanan ip
Yıkım-----------Yaramaz
Yonga----------Odun kırıntısı

Derleyen: İbrahim Cırıt